Điện công nghiệp là lĩnh vực ứng dụng điện trong nhà máy, xưởng sản xuất và các hệ thống máy móc công nghiệp. Người học thường tiếp cận các nội dung như mạch điện, máy điện, cung cấp điện, truyền động, điều khiển và PLC.
Điện Công Nghiệp Là Gì?
Điện công nghiệp có thể hiểu là lĩnh vực ứng dụng điện vào hoạt động sản xuất và vận hành các hệ thống kỹ thuật trong nhà máy, xưởng sản xuất, khu công nghiệp, công trình quy mô lớn và các cơ sở sử dụng nhiều máy móc, thiết bị điện.
Các hệ thống này cần điện để vận hành động cơ, máy sản xuất, tủ điện, dây chuyền, hệ thống chiếu sáng, thiết bị điều khiển và nhiều loại phụ tải khác. Vì vậy, người làm kỹ thuật điện công nghiệp có thể tham gia từ khâu thiết kế, lắp đặt đến vận hành, kiểm tra và bảo trì.
Một số nội dung thường gặp trong điện công nghiệp gồm:
- Hệ thống cung cấp và phân phối điện trong nhà máy;
- Động cơ và máy điện;
- Khí cụ điện, tủ điện và thiết bị đóng cắt;
- Truyền động điện;
- PLC và điều khiển tự động;
- Đo lường, kiểm tra thiết bị;
- An toàn điện;
- Bảo trì và xử lý sự cố.
Điểm cần lưu ý là “ngành điện công nghiệp” có thể được sử dụng theo nhiều cách khác nhau trong thực tế: có nơi dùng để chỉ một ngành/chuyên ngành đào tạo, có nơi dùng để nói về một hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực điện.
Chẳng hạn, tại Trường Đại học Intracom, tên chương trình đào tạo chính thức là Kỹ thuật điện, mã ngành 520201, trình độ đại học; chương trình không được đặt tên là “Điện công nghiệp”. Vì vậy, khi tìm hiểu INU, thí sinh nên xem điện công nghiệp như một nhóm nội dung và hướng ứng dụng có liên quan đến chương trình Kỹ thuật điện, thay vì coi đây là một ngành riêng do INU đang đào tạo.
Các Môn Học Ngành Điện Công Nghiệp
Các môn học ngành điện công nghiệp phụ thuộc vào chương trình của từng cơ sở đào tạo. Tuy nhiên, về mặt chuyên môn, người học thường phải đi từ kiến thức Toán - Vật lý và mạch điện đến thiết bị điện, máy điện, cung cấp điện, điều khiển và thực hành hệ thống.
Có thể hình dung các nhóm kiến thức chính như sau:
| Nhóm kiến thức | Nội dung thường gặp | Người học sử dụng để làm gì? |
| Nền tảng kỹ thuật | Toán, Vật lý, vẽ kỹ thuật, tin học | Tính toán, đọc bản vẽ và hiểu nguyên lý kỹ thuật |
| Mạch và điện tử | Mạch điện, điện tử, đo lường | Phân tích mạch và kiểm tra thông số điện |
| Máy và thiết bị điện | Máy điện, khí cụ điện, điện tử công suất | Hiểu nguyên lý và vận hành thiết bị |
| Cung cấp điện | Hệ thống cung cấp điện, chiếu sáng | Thiết kế và vận hành mạng điện cho công trình, nhà máy |
| Truyền động và điều khiển | Truyền động điện, điều khiển tự động, PLC | Điều khiển động cơ, máy móc và dây chuyền |
| An toàn và vận hành | An toàn điện, bảo vệ, xử lý sự cố | Vận hành hệ thống an toàn và ổn định |
| Thực hành | Thí nghiệm, đồ án, thực tập | Làm quen thiết bị và bài toán thực tế |
Thí sinh muốn xem chi tiết hơn về lộ trình học có thể tìm hiểu thêm về các môn học ngành kỹ thuật điện.
Ngành Điện Công Nghiệp Ra Trường Làm Công Việc Gì?
Sau khi học theo hướng điện công nghiệp, người học có thể hướng đến những công việc gắn với hệ thống điện, máy móc và hoạt động sản xuất. Phạm vi cụ thể còn phụ thuộc vào trình độ đào tạo, chương trình đã học và yêu cầu của từng doanh nghiệp.
Một số nhóm công việc phổ biến có thể kể đến:
| Nhóm công việc | Nhiệm vụ thường gặp |
| Vận hành điện nhà máy | Theo dõi và vận hành hệ thống cấp điện, tủ điện, máy điện |
| Bảo trì điện | Kiểm tra, bảo dưỡng và xử lý sự cố thiết bị điện |
| Thi công điện | Lắp đặt dây dẫn, tủ điện, máy móc và hệ thống điện |
| Thiết kế điện | Tính toán phụ tải, lựa chọn thiết bị, thiết kế hệ thống cung cấp điện |
| PLC - tự động hóa | Lập trình, kiểm tra và vận hành hệ thống điều khiển |
| Kỹ thuật hiện trường | Giám sát lắp đặt, kiểm tra và nghiệm thu hệ thống |
| Quản lý kỹ thuật | Theo dõi vận hành, bảo trì và kế hoạch kỹ thuật của nhà máy |
Như vậy, điện công nghiệp chỉ là một trong những môi trường nghề nghiệp mà người được đào tạo về điện có thể tiếp cận. Nếu muốn xem rộng hơn các vị trí sau tốt nghiệp, thí sinh có thể tìm hiểu những công việc có thể làm sau khi học Kỹ thuật điện.
Ngành Điện Công Nghiệp Liên Quan Thế Nào Đến Ngành Kỹ Thuật Điện?
Điện công nghiệp và Kỹ thuật điện có nhiều phần kiến thức giao nhau, nhưng phạm vi không hoàn toàn giống nhau.
Điện công nghiệp thiên về việc ứng dụng điện vào nhà máy, thiết bị, động cơ và hệ thống sản xuất. Trong khi đó, Kỹ thuật điện có phạm vi rộng hơn, có thể bao gồm sản xuất điện, truyền tải, phân phối, cung cấp điện, máy điện, điều khiển, bảo vệ hệ thống và năng lượng.
Có thể so sánh khái quát như sau:
| Tiêu chí | Điện Công Nghiệp | Kỹ Thuật Điện |
| Trọng tâm | Ứng dụng điện trong sản xuất và công nghiệp | Hệ thống, thiết bị và quá trình sản xuất - truyền tải - phân phối - sử dụng điện |
| Môi trường thường gặp | Nhà máy, xưởng, dây chuyền sản xuất | Nhà máy, trạm biến áp, lưới điện, doanh nghiệp công nghiệp, công trình |
| Kiến thức giao nhau | Máy điện, cung cấp điện, truyền động, PLC, an toàn | Bao gồm các nội dung này và nhiều mảng hệ thống điện khác |
| Công việc | Vận hành, bảo trì, thi công, tự động hóa | Thiết kế, vận hành, bảo trì, hệ thống điện, năng lượng, tự động hóa, R&D |
Không nên hiểu bảng trên theo nghĩa điện công nghiệp luôn là một “chuyên ngành con” chính thức của Kỹ thuật điện ở mọi trường. Tên gọi và cấu trúc chương trình có thể khác nhau giữa các cơ sở đào tạo khác nhau.
Vì thế, một học sinh quan tâm đến điện nhà máy, thiết bị, vận hành hoặc tự động hóa có thể tìm hiểu chương trình Kỹ thuật điện và xem cụ thể các học phần có phù hợp với mục tiêu của mình hay không. Nếu vẫn đang phân biệt các hướng trong nhóm ngành điện, bài các hướng và chuyên ngành điện phổ biến (Các chuyên ngành điện) sẽ giúp hình dung rõ hơn trước khi chọn trường.
Điện Công Nghiệp Và Điện Dân Dụng Khác Gì Nhau?
Điện công nghiệp và điện dân dụng đều dựa trên các nguyên lý điện cơ bản, nhưng khác nhau khá rõ về môi trường sử dụng, quy mô hệ thống, thiết bị và yêu cầu vận hành.
| Tiêu chí | Điện Công Nghiệp | Điện Dân Dụng |
| Môi trường | Nhà máy, xưởng, cơ sở sản xuất, khu công nghiệp | Nhà ở, căn hộ, cửa hàng và công trình dân dụng |
| Phụ tải | Máy móc, động cơ, dây chuyền, thiết bị công suất lớn | Chiếu sáng, ổ cắm, điều hòa và thiết bị gia dụng |
| Hệ thống điện | Thường có hệ thống ba pha, tủ phân phối, động cơ và điều khiển | Thường tập trung vào cấp điện cho sinh hoạt |
| Điều khiển | Có thể sử dụng PLC, biến tần, hệ thống tự động hóa | Hệ thống điều khiển thường đơn giản hơn ở nhà ở thông thường; có thể phức tạp với tòa nhà lớn, BMS hoặc hệ thống nhà thông minh. |
| Bảo trì | Gắn chặt với hoạt động liên tục của máy móc và sản xuất | Chủ yếu bảo trì, sửa chữa hệ thống điện trong công trình |
| Yêu cầu kỹ thuật | Chú trọng vận hành, bảo vệ, điều khiển và tính liên tục | Chú trọng an toàn, tiện dụng và nhu cầu sinh hoạt |
Ví dụ, kỹ thuật viên điện dân dụng có thể xử lý đường dây, thiết bị chiếu sáng hoặc hệ thống điện của một căn nhà. Trong khi đó, người làm điện công nghiệp có thể phải kiểm tra động cơ, tủ điện, hệ thống cấp điện hoặc mạch điều khiển của một dây chuyền sản xuất.
Vì vậy, nếu yêu thích máy móc, thiết bị điều khiển và môi trường kỹ thuật tại nhà máy, điện công nghiệp là một hướng nghề nghiệp đáng cân nhắc. Còn nếu muốn xây dựng nền tảng rộng hơn để có thể phát triển sang điện công nghiệp, hệ thống điện, tự động hóa hoặc năng lượng, học sinh có thể tìm hiểu chương trình ngành Kỹ thuật điện tại INU.
Tại Trường Đại học Intracom, chương trình Kỹ thuật điện được xây dựng theo hướng gắn kiến thức chuyên môn với thực hành, đồ án và trải nghiệm thực tế. Sinh viên được học từ mạch điện, máy điện, truyền động và PLC đến hệ thống cung cấp điện, lưới điện, bảo vệ rơ-le và năng lượng tái tạo. Theo chính sách do Nhà trường công bố, sinh viên sau tốt nghiệp còn được đảm bảo có việc làm với mức lương từ 13 triệu đồng/tháng.
Việc chọn điện công nghiệp hay một hướng khác trong lĩnh vực điện nên bắt đầu từ sở thích, thế mạnh và môi trường làm việc mà bạn mong muốn sau này. Nếu vẫn chưa xác định mình phù hợp với điện công nghiệp, hệ thống điện hay tự động hóa, bạn có thể đăng ký tư vấn tuyển sinh để tìm hiểu kỹ hơn về chương trình Kỹ thuật điện tại Trường Đại học Intracom và lựa chọn lộ trình học phù hợp.
