Tiến sĩ Nguyễn Quốc Tư – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Intracom: Hành trình gieo mầm tri thức bằng giáo dục nhân văn

Có những người đến với giáo dục như một lựa chọn nghề nghiệp. Nhưng cũng có những người gắn bó với giáo dục như một lẽ sống. Ở TS. Nguyễn Quốc Tư – Trưởng Khoa Ngoại ngữ, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Intracom, hành trình ấy bắt đầu rất sớm, từ những năm tháng gian khó của tuổi thơ, và được nuôi dưỡng bền bỉ bằng niềm tin giản dị mà sâu sắc: Không có con đường nào bền vững hơn con đường học tập.

Hành trình cá nhân: Từ tuổi thơ gian khó đến hành trình phụng sự giáo dục

Sinh ra và lớn lên tại Đông Anh, Hà Nội, nhưng tuổi thơ của thầy Nguyễn Quốc Tư lại gắn với những năm theo gia đình đi kinh tế mới ở Lâm Đồng, nơi điều kiện sống và học tập còn vô cùng thiếu thốn. Con đường đến trường của những đứa trẻ khi ấy không phải là phố xá bằng phẳng, mà là những lối mòn xuyên rừng, quãng đường dài tới bốn cây số. Nhiều bạn bè cùng trang lứa của thầy đã sớm rời xa con chữ, không hẳn vì không muốn học, mà vì việc đi học quá vất vả. Nhắc lại quãng thời gian ấy, thầy vẫn thường nói đùa, nhưng ẩn sau nụ cười là ký ức về một tuổi thơ nhiều thử thách, nơi việc được đến trường đã là một may mắn lớn.

Năm 2002, khi mới 11 tuổi, thầy trở lại Hà Nội. Lần đầu tiên, thầy được tiếp cận với một môi trường giáo dục đầy đủ hơn, hiện đại hơn. Cũng như nhiều cậu bé cùng thế hệ, thầy say mê trò chơi điện tử. Điều may mắn nhất với thầy khi ấy là có một người cha rất tiến bộ. Thay vì cấm đoán, cha thầy đặt ra một nguyên tắc rõ ràng: được chơi, nhưng phải học tốt. Chính sự tin tưởng và cách giáo dục đầy nhân văn ấy đã giúp thầy cân bằng giữa niềm yêu thích cá nhân và trách nhiệm học tập.

Quyết định chọn ngành Công nghệ thông tin khi thi đại học của thầy bắt đầu từ một lý do rất đời thường, thậm chí có phần ngẫu nhiên. Thế nhưng, chính môi trường đại học đã mở ra cho thầy một ngã rẽ hoàn toàn khác. Trong quá trình học tập tại Trường Đại học Hà Nội, thầy có cơ hội tiếp xúc sâu với ngoại ngữ và dần nảy sinh niềm đam mê đặc biệt với ngôn ngữ. Từ tiếng Anh, thầy học thêm tiếng Trung, tiếng Nga; từ việc học, thầy bắt đầu đi dạy thêm tiếng Anh để có kinh phí tiếp tục theo đuổi các ngôn ngữ khác.

Những giờ giảng đầu tiên, xuất phát từ nhu cầu mưu sinh, lại vô tình đánh thức “máu nghề” trong thầy. Việc phải đứng lớp, phải truyền đạt kiến thức giúp thầy tích lũy kỹ năng sư phạm, đồng thời nhận ra niềm vui khi được học trò yêu mến, tin tưởng. Dù xuất thân trong một gia đình thuần nông, không ai theo nghề giáo, nhưng con đường giáo dục đã dần trở thành lựa chọn rõ ràng và bền bỉ nhất của thầy.

Sau khi hoàn thành chương trình Thạc sĩ, Tiến sĩ, TS. Nguyễn Quốc Tư càng khẳng định bản thân phù hợp với môi trường giáo dục đại học. Với thầy, giảng đường không chỉ là nơi truyền đạt tri thức, mà còn là không gian kiến tạo cơ hội, mở ra tương lai cho người học. Việc được tín nhiệm giữ cương vị Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Intracom khi tuổi đời còn rất trẻ là một dấu mốc đặc biệt, nhưng thầy luôn nhìn nhận đó không phải là đích đến. Theo thầy, danh xưng “Phó Hiệu trưởng trẻ tuổi nhất Việt Nam” là một sự ân sủng, nhưng cũng là lời nhắc nhở về trách nhiệm lớn lao hơn. Ở vị trí cao hơn, thầy tin mình có thể đóng góp nhiều hơn, tạo ra nhiều giá trị thiết thực hơn cho sinh viên và Nhà trường.

Hành trình gieo mầm tri thức bằng giáo dục nhân văn

Áp lực lớn nhất trong vai trò quản lý, theo TS. Nguyễn Quốc Tư, không nằm ở chức danh hay khối lượng công việc, mà ở câu hỏi làm thế nào để đào tạo thực sự mang lại giá trị cho người học. Trong quá trình xây dựng chương trình đào tạo, thầy luôn trăn trở trước thực tế rằng không thể tiếp tục áp dụng những mô hình cũ trong một bối cảnh mới. Giáo dục đại học phải thay đổi để sinh viên ra trường có thể làm được việc, thích ứng được với thị trường lao động. Ngoại ngữ, theo thầy, không chỉ là công cụ giao tiếp mà là một nghề nghiệp cần được đào tạo bài bản, gắn chặt với thực tiễn.

Triết lý “Học đi đôi với hành” vì thế không dừng lại ở khẩu hiệu. Từ chính trải nghiệm của bản thân, thầy hiểu rằng việc học chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đưa vào cuộc sống. Ngay từ khi còn là sinh viên CNTT, thầy đã thiết kế website cho doanh nghiệp trong kỳ thực tập. Trong thời gian học tập tại Trung Quốc, theo ngành Giáo dục Hán ngữ Quốc tế, thầy vừa học vừa đi dạy, trong vòng một năm rưỡi đã giảng dạy cho hơn 7.000 học viên trên các nền tảng trực tuyến. Những trải nghiệm ấy giúp thầy nhận ra rằng thực hành không nhất thiết phải bắt đầu từ những công việc lớn, mà có thể từ việc dạy miễn phí, hỗ trợ dịch thuật, chia sẻ kiến thức cho cộng đồng hay đơn giản là giúp đỡ người khác bằng chính năng lực của mình.

Tư duy ấy được hiện thực hóa rõ nét trong chương trình đào tạo của Khoa Ngoại ngữ Trường Đại học Intracom. Các môn học đều có định hướng ứng dụng cụ thể: tiếng Anh Du lịch, tiếng Anh Y tế, tiếng Trung Thương mại quốc tế, tiếng Trung Kỹ thuật. Sinh viên không chỉ được trang bị kiến thức nền tảng, mà còn có cơ hội thực hành trực tiếp tại các doanh nghiệp, bệnh viện, đơn vị thuộc hệ sinh thái Intracom Group. Mô hình “vừa học vừa làm” giúp sinh viên sớm xác định con đường nghề nghiệp và sẵn sàng làm việc ngay khi tốt nghiệp.

Trước những tranh luận về việc sinh viên ra trường thiếu kỹ năng do nhà trường hay do bản thân người học, TS. Nguyễn Quốc Tư cho rằng cả hai yếu tố đều quan trọng. Người thầy có vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng, nhưng sự nỗ lực và kỷ luật của người học mới là yếu tố quyết định. Thầy thường nhắc đến câu nói tâm đắc trong tiếng Trung: 师父领进门，修行在个人 – Shīfu lǐng jìn mén, xiūxíng zài gèrén – “Sư phụ dẫn vào cửa, tu hành do cá nhân”. Vì vậy, con đường của mỗi người đi xa đến đâu phụ thuộc vào chính mỗi người đó.

Với người trẻ đang băn khoăn giữa việc học thêm hay đi làm sớm, thầy cho rằng nếu chưa có lợi thế về mối quan hệ hay định hướng rõ ràng, thì học tập vẫn là con đường ngắn nhất để tiến tới thành công. Song song với việc học, người trẻ cần rèn luyện ba kỹ năng cốt lõi: sử dụng ngoại ngữ trong đời sống, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo một cách hiệu quả, và trên hết là kỷ luật bản thân. Theo thầy, không có thành công nào đến từ sự lười biếng; kỷ luật tạo nên thói quen, thói quen tạo nên năng lực, và chính năng lực ấy sẽ dẫn con người đến thành công bền vững.

Lời gửi gắm tới thế hệ sinh viên trẻ

Nếu phải gói gọn những điều tâm huyết nhất để nhắn gửi đến thế hệ sinh viên hôm nay, TS. Nguyễn Quốc Tư không chọn những tuyên ngôn lớn lao hay những câu chữ hoa mỹ. Điều thầy muốn nói, cũng chính là điều thầy đã sống và theo đuổi suốt hơn hai thập kỷ gắn bó với con chữ: “Chi bằng học”.

Với thầy, học không chỉ là con đường ngắn nhất để thay đổi số phận, mà còn là cách vững vàng nhất để mỗi người trẻ định vị chính mình giữa một thế giới nhiều biến động. Thầy luôn tin rằng, khi chưa có nhiều lợi thế về xuất phát điểm, mối quan hệ hay điều kiện kinh tế, thì học tập chính là nền tảng công bằng nhất để mở ra cơ hội. Học không bảo đảm thành công cho tất cả, nhưng không học thì gần như chắc chắn sẽ tự thu hẹp cánh cửa của chính mình.

Thầy không cổ vũ việc học bằng mọi giá hay chạy theo bằng cấp một cách hình thức. Điều thầy mong mỏi ở sinh viên là học một cách nghiêm túc, có mục tiêu và gắn với hành động. Học để hiểu mình muốn gì, học để biết mình có thể làm được gì, và học để từng bước biến kiến thức thành năng lực thực sự. Trong hành trình ấy, thầy luôn nhấn mạnh vai trò của kỷ luật bản thân, bởi không ai có thể đi xa nếu chỉ dựa vào cảm hứng nhất thời.

Giữa vô vàn lựa chọn, cám dỗ và áp lực mà người trẻ đang đối mặt, TS. Nguyễn Quốc Tư cho rằng điều quan trọng nhất là sự rõ ràng trong tư duy và sự bền bỉ trong hành động. Khi đã xác định con đường của mình, dù là tiếp tục học tập, nghiên cứu hay bước vào thị trường lao động, hãy đi đến cùng bằng sự kiên định và trách nhiệm. Thầy không mong sinh viên phải trở thành người giỏi nhất, mà mong các em trở thành người hiểu mình đang đi đâu, vì điều gì và sẵn sàng nỗ lực đến cùng cho lựa chọn ấy.

Thầy mong các bạn trẻ học hết mình, làm hết mình và sống hết mình, nhưng là sống có lý tưởng, có chiều sâu và có trách nhiệm. Không sống vội, không sống hời hợt, càng không sống theo những chuẩn mực thành công bề nổi. Bởi theo thầy, chính sự nghiêm túc trong từng việc nhỏ hôm nay sẽ tạo nên nền móng vững chắc cho tương lai ngày mai.

Ở tuổi 34, với 26 năm gắn bó cùng việc học, TS. Nguyễn Quốc Tư tin rằng tất cả những gì thầy có hôm nay đều bắt nguồn từ tri thức. Và nếu có thể để lại một điều cho thế hệ trẻ, thầy mong đó là niềm tin giản dị nhưng bền bỉ: Không có gì tốt hơn việc được học, chi bằng học để trưởng thành, để làm được việc và để sống một cuộc đời có giá trị.