Sáng 16/11, ông Nguyễn Thanh Việt - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Intracom, Chủ tịch Hội đồng Trường - Trường Đại học Intracom tham dự và trình bày tham luận tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc, tổ chức tại Trụ sở Chính phủ. Từ thực tiễn đầu tư trong lĩnh vực y tế, giáo dục, ông đề xuất một số cơ chế nhằm tháo gỡ khó khăn cho các cơ sở chăm sóc người cao tuổi, đồng thời mở rộng sự tham gia của các trường đại học ngoài công lập vào lĩnh vực này.

Ông Nguyễn Thanh Việt tham luận tại hội nghị với nhiều nội dung đáng chú ý
Dự và chủ trì hội nghị có các đồng chí: Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Nguyễn Xuân Thắng - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Phạm Thị Thanh Trà - Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam.
Tham dự hội nghị còn có đồng chí Dương Trung Ý - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; đồng chí Nguyễn Thanh Bình - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XVI; cùng các đồng chí Ủy viên, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, đại diện các ban, bộ, ngành, tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, bệnh viện, doanh nghiệp.
Hội nghị được kết nối trực tuyến tới 34 tỉnh, thành phố, với sự tham gia của lãnh đạo địa phương, đại diện các sở, ban, ngành, đại biểu Quốc hội và người cao tuổi tiêu biểu.
Tại hội nghị, ông Nguyễn Thanh Việt trình bày tham luận với chủ đề “Phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc – Chính sách đối với cơ sở chăm sóc người cao tuổi và các trường đại học ngoài công lập”. Nội dung tham luận tập trung phân tích những vướng mắc trong quá trình đầu tư, vận hành các cơ sở chăm sóc người cao tuổi, đồng thời đề xuất giải pháp phát huy vai trò của doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục đại học.
Những điểm nghẽn trong phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc
Theo ông Nguyễn Thanh Việt, già hóa dân số không chỉ đặt ra áp lực đối với hệ thống an sinh xã hội mà còn mở ra nhu cầu lớn về nhà ở, y tế, du lịch, giáo dục, tài chính và các dịch vụ dành cho người cao tuổi.
Điều quan trọng là cần thay đổi cách nhìn nhận về nhóm dân số này. Người cao tuổi không chỉ là đối tượng cần được chăm sóc mà còn là nguồn lực của xã hội, với vốn sống, tri thức và kinh nghiệm có thể tiếp tục đóng góp cho cộng đồng. Vì vậy, phát triển kinh tế bạc cần được tiếp cận trên nhiều phương diện, từ chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng sống đến cung cấp sản phẩm, dịch vụ phù hợp và tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục học tập, lao động, truyền đạt kinh nghiệm.

Từ thực tế đầu tư, ông Nguyễn Thanh Việt chỉ ra bốn khó khăn lớn đang cản trở sự phát triển của lĩnh vực này.
Trước hết, số lượng cơ sở chăm sóc người cao tuổi còn hạn chế, trong khi đầu tư đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian thu hồi vốn dài. Khả năng chi trả của nhiều gia đình cũng chưa đáp ứng được chi phí dịch vụ, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xây dựng phương án kinh doanh bền vững.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn vướng mắc về quỹ đất, thủ tục đầu tư và nguồn vốn do chính sách đất đai, thuế, tín dụng chưa thực sự tạo được sức hút. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng quy mô và thu hút nguồn lực xã hội vào lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi.
Một vấn đề khác là tình trạng thiếu nhân lực chuyên môn. Các cơ sở chăm sóc cần đội ngũ điều dưỡng, kỹ thuật viên phục hồi chức năng, chuyên gia dinh dưỡng, nhân viên công tác xã hội và cán bộ quản lý được đào tạo bài bản. Tuy nhiên, nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu thực tế hiện vẫn còn hạn chế.
Ngoài ra, sự liên kết giữa cơ sở y tế, cơ sở dưỡng lão và trường đại học chưa chặt chẽ, khiến hoạt động đào tạo, thực hành và cung ứng nhân lực chưa hình thành được một chuỗi kết nối hiệu quả.
Theo ông Nguyễn Thanh Việt, nếu những điểm nghẽn này không được tháo gỡ, nhu cầu thị trường dù lớn cũng khó chuyển hóa thành các dịch vụ chăm sóc có chất lượng và khả năng tiếp cận rộng rãi.
Đề xuất cơ chế để doanh nghiệp và trường đại học tham gia phát triển kinh tế bạc
Từ những vấn đề đặt ra, ông Nguyễn Thanh Việt đưa ra ba nhóm kiến nghị nhằm tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế cùng tham gia xây dựng hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi.
Trước hết, cần xác định cơ sở chăm sóc người cao tuổi là một loại hình hạ tầng an sinh thiết yếu. Theo đó, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thông qua bố trí quỹ đất phù hợp, ưu đãi tiền thuê đất, thuế và tín dụng dài hạn. Các thủ tục đầu tư, cấp phép, vận hành cũng cần được đơn giản hóa, đi cùng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế kiểm định minh bạch.
Ông cho rằng không nên xem cơ sở dưỡng lão đơn thuần là dự án bất động sản hay hoạt động kinh doanh thông thường. Đây là loại hình hạ tầng phục vụ nhu cầu an sinh xã hội, đòi hỏi sự tham gia lâu dài của cả Nhà nước và khu vực tư nhân. Nhà nước không nhất thiết phải tự đầu tư toàn bộ mà cần xây dựng cơ chế đủ thuận lợi để doanh nghiệp và các tổ chức xã hội cùng tham gia.
Đáng chú ý, ông Nguyễn Thanh Việt đề xuất phát triển mô hình liên kết Viện - Trường - Cơ sở dưỡng lão, trong đó các trường đại học ngoài công lập đủ điều kiện được tham gia liên kết hoặc đầu tư xây dựng cơ sở dưỡng lão, trung tâm chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng. Những cơ sở này vừa cung cấp dịch vụ cho người cao tuổi, vừa trở thành môi trường thực hành cho sinh viên.
Theo mô hình được đề xuất, sinh viên được học tập tại trường, thực hành tại bệnh viện và cơ sở dưỡng lão, qua đó có điều kiện tiếp cận công việc thực tế ngay trong quá trình đào tạo. Ngược lại, các cơ sở chăm sóc cũng có thêm nguồn nhân lực được chuẩn bị về chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp.
Cùng với mô hình này, ông đề xuất phát triển mô hình “Đại học tuổi thứ ba”, tạo không gian để người cao tuổi tiếp tục học tập, chia sẻ kinh nghiệm, truyền nghề và tham gia cố vấn cho thế hệ trẻ. Đây không chỉ là hoạt động giáo dục dành cho người cao tuổi mà còn góp phần duy trì sự kết nối giữa các thế hệ, phát huy giá trị tri thức và kinh nghiệm tích lũy trong xã hội.

Ở nhóm kiến nghị thứ ba, ông Nguyễn Thanh Việt đề cập đến việc đổi mới chính sách tài chính và đào tạo nhân lực. Ông đề xuất nghiên cứu mô hình bảo hiểm chăm sóc dài hạn đang được áp dụng tại Nhật Bản, Đức và Hàn Quốc, nhằm tạo thêm nguồn tài chính để người cao tuổi có thể lựa chọn dịch vụ chăm sóc tại nhà hoặc tại các cơ sở chuyên nghiệp.
Đối với lĩnh vực đào tạo, cần nghiên cứu chính sách học bổng, tín dụng ưu đãi cho sinh viên theo học các ngành điều dưỡng lão khoa, phục hồi chức năng và chăm sóc người cao tuổi. Đồng thời, có thể thí điểm một số mô hình kinh tế bạc tại địa phương với sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và Hội Người cao tuổi Việt Nam.
Theo ông, hiệu quả của các chính sách cần được đánh giá bằng những thay đổi thực tế trong đời sống, trước hết là số lượng người cao tuổi được tiếp cận dịch vụ và chất lượng chăm sóc mà họ nhận được, thay vì chỉ dừng ở số lượng văn bản được ban hành.
Đại học Intracom hướng tới kết nối giáo dục, y tế và chăm sóc người cao tuổi
Từ những đề xuất tại hội nghị, có thể thấy vai trò của các trường đại học không chỉ dừng ở đào tạo nhân lực mà còn có thể mở rộng sang nghiên cứu, hợp tác chuyên môn và tham gia trực tiếp vào hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi.
Trên cương vị Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Intracom, ông Nguyễn Thanh Việt cho biết nhà trường đang phát triển định hướng kết hợp giữa giáo dục, y tế và chăm sóc sức khỏe. Đây cũng là cơ sở để thúc đẩy sự liên kết giữa hoạt động đào tạo với nhu cầu thực tiễn của xã hội.
Việc tăng cường hợp tác giữa trường đại học, bệnh viện, cơ sở dưỡng lão và trung tâm phục hồi chức năng được kỳ vọng sẽ tạo thêm môi trường thực hành cho sinh viên, đồng thời góp phần giải quyết bài toán nhân lực cho lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi. Cách tiếp cận này cũng mở ra hướng phát triển các mô hình đào tạo gắn với nhu cầu xã hội, thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi giảng dạy tại giảng đường.
Kết thúc tham luận, ông Nguyễn Thanh Việt nhấn mạnh phát triển kinh tế bạc trước hết phải xuất phát từ trách nhiệm đối với người cao tuổi. Nhà nước cần xây dựng chính sách, doanh nghiệp đầu tư dài hạn, trường đại học tham gia đào tạo và xã hội cùng chung tay thực hiện.
Ông chia sẻ: “Hạnh phúc là phục vụ người khác hạnh phúc”. Với quan điểm đó, chăm sóc tốt cho người cao tuổi không chỉ là trách nhiệm đối với thế hệ đi trước mà còn là sự chuẩn bị cho chất lượng cuộc sống của mỗi người trong tương lai.
Những kiến nghị được đưa ra tại hội nghị góp thêm góc nhìn từ thực tiễn đầu tư y tế, giáo dục, đồng thời gợi mở hướng tham gia của các trường đại học ngoài công lập trong quá trình hình thành hệ sinh thái kinh tế bạc tại Việt Nam.
